Büyük mü, yüce mi, ulu mu?
Atatürk döneminde çıkarılmış olan, bir yasa maddesine göre, ezân, yalnızca Türkçe olarak okunacaktı. Ve bilinen ezânın, Türkçe çevirisini yaptılar:

"Tanrı uludur! Tanrı uludur!"

Açıklamaya geçmeden önce, ezândaki 'Tanrı' kavramının, tümüyle yanlış olduığunu, vurgulamak isterim. Çünkü ezânda, adı geçen tanrı, Atatürk'ün anlayışındaki 'Tanrı' değildir. O tanrı, İslâm'ın tanrısı Allâh'tır.

Dönelim konumuza...

Türkçe'de, tam anlaşılamayan, üç kavram var: 'Büyük', 'yüce' ve 'ulu'.

'Büyük' sözcüğü, genel anlamda kullanılır. Örnekler:

- Büyük bir patırtıyla uyandım!
- O büyük gün, gelip-çatmıştı.
- Ona, büyük bir aşkla bağlıydım.
- Büyük bir kaya parçasını, bana doğru fırlattı!
- Orada, ardı-ardına dizilmiş, biri büyük, diğeri ortaboy, sonuncusu ise dahâ küçük, üç ada vardı.
- Adamın, çok büyük bir mal varlığı var.

'Yüce' ise, 'âlî' ya da 'âsil' gibi anlamlara gelir. Örneğin:

- Kendisi, çok yüce gönüllü bir insandı.
- Yüce Tanrı'm, ne yaptığını, çok iyi bilir.
- Yüce kralımız, bir zamânlar çok alkındı.
- O yüce dağları aşmakta, ne güçlükler çektim!
- Yüce Atatürk, bize, bireysel özgürlüklerin, önemini aktardı.
- Yüce dînin mi dedin?

'Ulu' sözcüğü ise, ecnebîceden gelen, 'süper' ve 'mega' sözcüklerinin, bire-bir Türkçe karşılığıdır. 'Ulu' kavramında, 'doğallığın ötesinde', 'doğallıkötesi', 'doğallığın dışında' ya da 'doğallıkdışı' türünde, vurgulama yapılır. Örneğin:

- İstanbul, bir uluçöplüktür!
- Öykünün ulu yiğidi, gözlerimi kamaştırıyordu!
- İlk uluman öyküsü, 'Superman' olarak, geniş ilgi gördü.
- Bu yazıyı yazan kişi, kesinliklle bir ulu varlık değildir!

Kimilerimiz, bâzen farkında olmadan, 'Ulu Önder Atatürk' derler ya...

Atatürk, günümüzdeki algılamarımız doğrultusuında, bir 'uluman' ya da bir 'ulualp' miydi?

Düşünmeye değer.

Gelelim, ezânın Türkçeleştirilmesi'ne: "Tanrı uludur! Tanrı uludur!"

Yâni: "Tanrı süperdir! Tanrı megadır!"

Ne kadar gülünç; değil mi?


Târih: 07.11.2016 | Tıklama: 47 | Bölüm: Güncel Türkçe Sözlüğüm



Bu bölümdeki tüm yazılarım
- toplumtay (06.12.2017)
- uzay (10.11.2017)
- kocakarı (27.04.2017)
- burçmak (01.01.2017)
- uluman (15.12.2016 )
- alk (01.12.2016)
- maymûn (22.11.2016 )
- dir (17.11.2016)
- iletke (11.11.2016)
- yaşantı (10.11.2016)
- millet (09.11.2016)
- sezinmek (08.11.2016)
- ulu (07.11.2016)
- eler (02.11.2016 )


 
 
2005 © Erol Sürül | erol-surul(at)alazli(dot)net
Ağbağımın, tüm hakları saklıdır.   |   Bu ağbağ, www.alazli.net olanaklarıyyla sağlanmıştır.
Impressum | Copyright | Telif   |   Ağbağ Yönelgesi
Güldürü  |  Ağ bağlantıları  |  Sözlüğüm
Düşmanlarımın çokluğu, ender dostluklarımın, kalitesini yükseltir.